तस्बिरमा एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीको जन्मदिन...

बिवाह मण्डपबाटै बेहुला भागेपछि...

आफैले मन पराएर जीवन साथी बनाउन लागेकी बेहुली छाडेर बेहुला नै मन्डपबाटै भाग्यो भन्दा पत्याउन निकै गह्रो पर्छ । तर शनिवार काठमाडौंको बत्तिसपुतलीस्थित राम मन्दिरमा यस्तै अपत्यारिलो घटना भएको छ ।
तामझामका साथ आएका झापाका एक युवक आधा बिवाह सकिएपछि मण्डपबाटै भागेका छन । कुनै कारण नै नबताई बेहुला भागेपछि बेहुली पक्षधर भने मर्माहत बन्न पुगेका छन । झापा कुमरखोद स्थायी घर भएका नेत्रप्रसाद काफ्ले शनिवार दिउसो पागलको नाटक गरी बिवाह मन्डपबाट भागेका हुन । उनी बेहुला बनेर झापा बुधबारे स्थायी घर भई हाल गुहेश्वरी बस्दै आएकी खतिवडा थरकी युवतीलाई बेहुली बनाएर आफ्नो धर भित्र्याउन राम मन्दिर आएका थिए । विवाहका लागि सबै सामाग्री तयार पारी जन्तीसहित बेहुली लिन राम मन्दिर पुगेका बेहुला काफ्ले एक्कासी पागलको नाटक गरी मण्डप छाडेर हिडेका हुन । ‘पागल भएको नाटक गरी उनी विवाह मण्डपबाट एक्कासी बेहुला (काफ्ले) भागे,’ घटनाका प्रत्यक्षदर्सीले राजधानीसँग भने । बेहुला मण्डप छाडेर हिडेपछि बेहुलीका आफन्त न्याय माग्दै प्रहरी कार्यालय पुगेका छन् ।
स्थानीय प्रत्यक्षदर्सीका अनुसार तामझामसाथ मन्दिर प्रवेश गरेका बेहुला काफ्लेको केटी पक्षले स्वागत सत्कार पनि राम्रै गरेका थिए । तर के कुरामा चित्त बुझेन कुन्नी ? उनी त विवाह आधी सकिना लाग्दा पागलको जस्तो नाटक गर्न थाले ।  त्यति मात्र होइन, विवाह मण्डप नै छाडेर हिडेपछि बेहुली पक्षका आफन्तहरु समस्यामा परेका हुन । मन्दिरमा बेहुलाले गर्ने कर्म गरिरहेकै बेला उनी एक्कासी पागल भएको नाटक गर्न पुगे । अभिनय गरिरहेका बेहुला मण्डप नै छाडेर हिडेपछि जन्ती र केटी पक्षका आफन्तहरु अलमल भएका थिए ।  बेहुला काफ्ले मण्डप छाडेपछि आफन्तहरुले उनलाई उपचारका लागि सिनामंगलस्थित काठमाडौं मेडिकल कलेज लगेका थिए । तर अस्पतालले काफ्लेमा कुनै रोग देखा नपरेको बताएको छ । उनलाई कुनै रोग नलागेको भन्दै अस्पतालले पठाएपछि बेहुली पक्षका आफन्तहरुले महानगरीय प्रहरी वृत्त गौशलामा उजुरी दिएका छन् ।
गौशला वृत्तका प्रहरी निरीक्षक पृथ्वीनारायण ओलीका अनुसार शनिवार साँझ बेहुलाले मण्डप छाडि हिडेको उजुरी परेको थियो । प्रहरीले साँझ दुवै पक्षलाई छलफलका लागि बोलाएको भएपनि बेहुलाले किन मण्डप छाडेको भन्नेबारे केही खुलेको छैन । काफ्लेले पनि प्रहरीसँगको छलफलमा केही बताएका छैनन । बेहुली पक्षले आफूहरुको सबै सामानको नोक्सानप्सँगै आफ्नो अपमानसमेत भएको तथा खर्च गराउने मात्र मनशाय देखिएको भन्दै कडा कारवाहीको माग गरेका छन् । ‘स्वास्थ्यमा समस्या भएको भए पनि आजलाई विवाह गर्न सकिदैन भन्ने जानकारी दिएको भए हामी मान्ने थियौं, यो त हामीलाई अपमान गरेर खर्च गराउने नियत देखिएको छ’, बेहुली पक्षले प्रहरीमा दिएको उजुरीमा भनिएको छ । प्रहरी निरीक्षक ओलीका अनुसार बेहुलामा स्वास्थ्य समस्या नभएकाले अस्पतालबाट डिस्चार्ज गरी उनलाई प्रहरीमा ल्याइएको हो । ‘आज (शनिवार) छलफलका लागि प्रयाप्त समय भएन, भोली (आइतवार) पुनः छलफल गर्ने गरी आफन्तको जिम्मा लगाएर दुवै पक्षलाई पठाइएको छ,’ ओलीले भने । प्रहरीसँगको छलफलमा बेहुली पक्षले काफ्ले फेरी बेहुला भएर आफूहरु कहा आउन नसक्ने जनाउदै समाजिक प्रतिष्ठा र आफ्नो संस्कृतिको समेत ख्याल गर्नुपर्ने भएकाले उनलाई कडा कारवाहीको माग गरेका छन् । तर बेहुला भने केही नबोली चुप लागेर बस्ने गरेको प्रहरीको भनाई छ ।
२ फागुन,२०७१

संविधानमा छाड्नै नसकिने पाँच आधार

एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले छिमेकी मित्रराष्ट्र भारतसहित अन्तर्राष्ट्रिय समुदाय वर्तमान सरकार र सत्तारूढ दलले अघि बढाएको कदमकै पक्षमा उभिएको प्रस्ट पारेका छन्। एकीकृत नेकपा माओवादीसहित विपक्षी मोर्चाले अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको सुझावलाई समेत बेवास्ता गरी संविधान निर्माण प्रक्रिया अघि बढाइएको आरोप लगाइरहेका बेला ओलीले भारतसहित सबै अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले आफूहरूले अघि बढाएको कदमलाई नै साथ दिइरहेको प्रस्ट पारेका हुन्।

ओलीस“गको भेटमा नेपालस्थित विभिन्न मुलुकका राजदूतहरूले संविधान निर्माणका सन्दर्भमा बढी चासो व्यक्त गर्दै आएका छन्। आफूसँगको भेटवार्तामा अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले संविधान निर्माणका सन्दर्भमा सरकार र सत्तारूढ दलहरूले अघि बढाएको कदमको खुलेर समर्थन गरेको जनाउ ओलीले दिएका हुन्। कांग्रेस र एमाले लोकतन्त्रको पक्षमा दृढताका साथ उभिएका कारण छिमेकी मुलुक भारत त आफूहरूको विरुद्धमा जानै नसक्ने आधारसमेत ओलीले प्रस्तुत गरे। ‘भारत सदैव नेपाली जनता र नेपालको राष्ट्रिय हितको पक्षमा उभिन्छ,’ सोमबार आयोजना गरिएको दैनिक पत्रिका र केही अनलाइन सम्पादकहरूसँगको अनौपचारिक छलफलमा अध्यक्ष ओलीले भने।

राणाशाहीविरुद्ध आन्दोलन अघि बढाउँदादेखि नै लोकतान्त्रिक पक्षमा अन्तर्राष्ट्रिय समुदाय रहेको र अहिले पनि लोकतान्त्रिक बाटोमा हिँडेका कारण सत्तामा रहेका दलहरूसँग भारतको सम्बन्ध सुमधुर रहेको भन्दै ओलीले कसैले चाहेर पनि त्यो सम्बन्ध बिगार्न नसक्ने ठोकुवा गरे। ‘नेपाल र भारतका बीचमा सम्बन्ध बिगार्न यस जमानामा कसैले सक्छ भन्ने म पत्याउँदै पत्याउँदिनँ। कोही–कोहीले बिगारेरै छाड्छु भनेरै लाग्यो भने पनि सक्दैन,’ ओलीले भने, ‘हाम्रो सम्बन्ध कूटनीतिक छ, आर्थिक छ, सामाजिक छ, सांस्कृतिक छ, ऐतिहासिक छ, प्राकृतिक छ, त्योभन्दा अगाडि नेचुरल छ, यसलाई बिगार्न सम्भव नै छैन।’

नेपाल र भारतबीचको यस्तो नेचुरल (प्राकृतिक) सम्बन्ध रहेकाले कसै–कसैले फाइदा लिन खोज्नु स्वाभाविक भएको पनि उनले प्रस्ट पारे। ‘सम्बन्ध बिगार्न नै सम्भव छैन भने बिग्रने त कुरै भएन। अब कसले कति आफ्नो हितमा प्रयोग गर्न सक्छु भन्ने कुरा बल गर्छ मान्छेले, अलि–अलि व्यक्तिगत हितमा प्रयोग पनि गर्लान् तर भारत नेपालको आधारभूत राष्ट्रिय हित, जनहित, लोकतन्त्रमा प्रतिकूल असर नपर्ने गरी मात्रै चल्छ भन्ने कुरा थाहा पाउनुपर्छ, भारत त्यसरी नै चल्छ।’

भारतले नेपालको हित र यहाँको जनताको आवाजलाई सदैव साथ दिएको भन्दै ओलीले त्यसलाई बिगार्ने सपना नदेख्न सबैलाई आग्रहसमेत गरे।

‘भारत यो देश, यस देशको सार्वभौमसत्ताको सम्मानलाई ध्यानमा राखेर यस देशसँगको सम्बन्ध नबिग्रने गरी, यसको अहित नहुने गरी मात्रै कसैसँगको सम्बन्ध अघि बढाउँछ,’ ओलीले भने, ‘अब डिप्लोमेसीमा अप्रिय कुरा त गर्दैन होला । भेट्नासाथ उसले पाखुरा किन खैचिनुप¥यो र ? त्यसकारण मिठै कुरा गरेर पठाइदिन्छ ।’

ओलीले भारत सरकार, भारतीय जनताको बौद्धिक समुदाय, भारतीय प्रेस, भारतीय राजनीतिक पार्टीमा नेपाल–भारत सम्बन्धबारे राम्ररी बुझ्ने सामथ्र्य रहेकाले अनावश्यक भ्रम पाल्न जरुरी नभएको पनि बताए ।

संविधान निर्माणका सवालमा आफूहरूले अघि बढाएको मान्यता र प्रक्रियाबाट अन्य अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको भ्रम पनि अब हटेको ओलीले प्रस्ट पारे । ‘नेपालको अहिलेको सरकारप्रति, सरकारमा रहेका पार्टीहरूप्रति, सरकारमा रहेका पार्टीहरूले अगाडि बढाएका कदमहरूप्रति अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको अत्यन्तै सकारात्मक दृष्टिकोण छ,’ ओलीले भने । कसैले पनि भ्रम पार्न नसकून् भनेर राजदूतहरूलाई बेला–बेलामा बोलाएर सरकार र सत्तारूढ दलले ब्रिफिङ गरेको जानकारी उनले दिए ।

‘किन बोलाइयो एम्बेस्डर (राजदूत) भन्ने कुराको हकमा हामीले कहिले–कहिले परिस्थितिबारे जानकारी दिनुपर्छ । यथार्थ अवस्था बताउनुपर्छ ।

विभिन्न मान्छेले दिग्भ्रमित बनाएको हुन सक्छ । राजदूत भनेको अर्काे देशबाट आएको र अर्काे भाषा बोल्ने मान्छे हो । यहाँ उनको भाषा राम्रै बोल्न जान्नेले अर्कै कुरा भनेको पनि हुन सक्छ । यस्तो बेला भ्रम नपरोस् भनेर हामीले बिफ्रिङ गर्नुपर्छ,’ ओलीले भने, ‘हाम्रो प्रधानमन्त्री र परराष्ट्रमन्त्रीले गरेको ब्रिफिङ कसैले समर्थन गरेनन् भनेर वा समर्थन प्राप्तिका लागि होइन, हामीलाई प्राप्त समर्थन कतै केही धरमर नहोस् भन्नका लागि हो ।’ अध्यक्ष ओलीले भारतसँग एमाले र आफ्नो पनि सुमधुर सम्बन्ध रहेको प्रस्ट पारे । ‘एमालेसँग सम्बन्ध बिग्रियो भन्छन् कोही–कोही, त्यस्तो भ्रममा नपर्दा हुन्छ, भारतसँगको हाम्रो सम्बन्ध राम्रो छ । सधैं राम्रै रहन्छ,’ ओलीको भनाइ थियो ।

संविधानमा छाड्नै नसकिने पाँच आधार

एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले संविधान निर्माणमा पाँचओटा आधार छाड्नै नसकिने प्रस्ट पारे । ‘पहिलो– हिंसातर्फ देशलाई नधकेल्ने, शान्तितर्फ देशलाई लैजाने संविधान हुनुपर्छ । दोस्रो– तानाशाहीतर्फ देशलाई नधकेल्ने, लोकतन्त्रतर्फ देशलाई अगाडि लैजाने संविधान हुनुपर्छ । तेस्रो– असमानता र विभेदतर्फ धकेल्ने होइन, सामाजिक न्याय र समानतासहितको समतामूलक समाज निर्माण गर्ने संविधान हुनुपर्छ,’ ओलीले भने, ‘चौथो– देशलाई विद्वेष, कलह, विखण्डनतर्फ होइन, राष्ट्रिय एकता कायम गर्ने संविधान र पाँचौं– पछौटेपन, गरिबी हटाएर जनतालाई समृद्धितर्फ लैजाने संविधान हुनुपर्छ ।’ ओलीले यी पाँच आधार भएको संविधान निर्माण गर्ने कुरा कसैको विरोधमा नभई मुलुकको हितमा भएको प्रस्ट पारे ।

एमाओवादीलाई क्रस गरिन्न

ओलीले आफूहरू सहमतिबाटै संविधान जारी गर्ने प्रयासमा रहेको प्रस्ट पार्दै एमाओवादीलगायतका विपक्षी दलले लगाएको आरोप अस्वीकार गरे । ‘संविधान निर्माणमा हामी सहमतीय प्रक्रियामा छैनौं भन्ने आरोप बिल्कुलै गलत हो, हामी सहमतीय प्रक्रियाबाटै जान चाहन्छौं, एउटा मात्रै दलको हैसियत दुई तिहाइ नभएपछि सहमतिमा संविधान जारी गर्नेभन्दा अर्काे बिकल्प छैन,’ ओलीले भने । उनले संविधान निर्माणमा एमाओवादीलाई क्रस गर्नै नचाहेको प्रस्ट पारे ।

‘एमाओवादीलाई संविधान निर्माणमा सहमत गराउने प्रयासमा छौं, त्यसैले क्रस गरेर जान बिल्कुलै चाहन्नौं, क्रस गर्न पनि सकिँदैन,’ ओलीले भने । उनले आफूहरू सत्ता र शक्तिभन्दा पूर्ण सत्यमा विश्वास गर्ने भएकाले संविधानमा सत्य मात्र स्थापित गर्न चाहिरहेको प्रस्ट पारे ।

पहाड र तराई साथसाथ

एमाले अध्यक्ष ओलीले संघीयतामा जाँदा टिकाउ हुने गरी सकेसम्म थोरै प्रदेश होस् भन्ने आफूहरूको चाहना रहेको बताए । उनले प्रदेश निर्माणको नाममा पहाडबाट तराईलाई छुट्ट्याउनै पर्ने तर्कमा भने सहमति हुनै नसक्ने घोषणा गरे । ‘सिंगै तराईलाई पहाडबाट अलग गराउनुपर्छ भन्ने कुरा नेपालको हितमा छैन, यस्तो अनुचित कुरा हामी स्वीकार गर्दैनौं,’ ओलीले भने, ‘पहाड र तराईलाई एक ठाउँमा रहनै नदिने लामो योजना, पुरानो योजनाको अर्थ हामी बुझ्छौं, कतिपयले किन उपनिवेश भनेका छन् भन्ने कुरा पनि बुझिएको छ, त्यो अन्जानमा भनेको होइन, जानी–जानी भनिएको हो, यसप्रति सबै नेपाली सजग र सतर्क हुनुपर्छ ।’

धर्मनिरपेक्षता सबै धर्मप्रतिको सद्भाव

ओलीले मुलुकमा मानिएको सबै धर्मप्रतिको सद्भाव कायम गर्न धर्मनिरपेक्षता भनिएको पनि प्रस्ट पारे । ‘राज्यले सबै धर्मप्रति सद्भाव राख्छ भनिएको हो, सबै धर्म समान हो, भेद्भाव गरिन्न भनिएको हो, कसैले कसैको धर्म बलजफ्ती परिवर्तन गर्न पाइँदैन भनिएको हो,’ ओलीले भने, ‘यसको अर्थ परापूर्वकालदेखि स्वतः विकसित सभ्यताको विरोध र गरिबीको फाइदा उठाएर अरू धर्म जबर्जस्ती थोपर्ने कुरा होइन, नेपाल कसैको कल्चरल मैदान बन्न सक्दैन ।’

चश्मा र टोपीको गिभ एन्ड टेक 

एमाओवादी र मधेसी मोर्चासाग छलफल बन्द भइरहेको बेला अहिले सत्तापक्षलाई गिभ एन्ड टेक गरेर अघि बढ्न सुझाव आइरहेका छन् । ओलीसमक्ष त्यस्ता सुझाव नआउने कुरै भएन । यसबारेमा छेउमै बसेका दुई पत्रकारलाई देखाउादै ओलीले भने– मैले कुन्दनजी (अर्याल) को टोपी र चश्मा खोसेर लिएा । अनि उहााले आफ्नो सामान फिर्ता माग्नुभयो । मैले दिन मानिना । अनि नारायणजी (वाग्ले) अघि सरेर के को झगडा गरिरहेको ? गिभ एन्ड टेक गर न भन्नुहुन्छ ? केमा गिभ एन्ड टेक गर्नुहुन्छ कुन्दनजी–टोपीमा कि चश्मामा ?’ ओलीले मुलुकको राष्ट्रिय एकता, अखण्डता, सार्वभौमिकता, साम्प्रदायिक सद्भाव र जातीय एकतामा कुनै हालतमा सम्झौता नहुने दोहोर्‍याए । 

नक्कली र सक्कली आमा 

पछिल्लो दिनमा एमाओवादी र मधेसी मोर्चाले गत ०६९ जेठ २ गते दलहरुका बीचमा भएको सहमतिलाई आधार बनाउन माग गरिरहेका छन् । त्यतिबेला एमाओवादी ठूलो दल भएको बेला गरिएको सहमति अहिले मान्न कांग्रेस–एमाले तयार छैनन् । शक्ति सन्तुलनमा आएको परिवर्तन र त्यही कारण आम मनोविज्ञानमा देखिएको फेरबदलका कारण अहिले पुराना ‘गलत कुरा मान्न आफूहरु तयार नरहेको’ ओलीले स्पष्ट पारे । विगतमा भएका अनुचित सहमतिहरु मान्नैपर्ने बाध्यता नरहेको भन्दै ओलीले दुई आमाको झगडाको कथा सुनाए । दुई जना महिलाले एउटा बच्चा आफ्नो सन्तान भएको दावी गरे । मुद्दा न्यायाधीशकोमा गयो । दुबैको दावी सशक्त थियो । न्यायाधीशले फैसला गर्न सकेन । अनि उसले एउटा उपाय निकाल्यो र भन्यो– ‘अब यो बच्चा आधा आधा गर्ने र तपाईंहरुले त्यही आधा आधा लिएर जाने ।’ एक महिलाले तुरुन्तै भनिन्– ‘श्रीमान्, मलाई आधा नै भए पनि मेरो छोरो चाहिन्छ । ठीक छ ।’ तर, तुरुन्तै अर्की महिलाले भनिन्– ‘श्रीमान्, यो छोरालाई आधा आधा नगरियोस् । यो बच्चा त्यसैलाई दिइयोस् । मेरो बच्चा होइन, त्यसैको बच्चा हो ।’ ‘विगतमा हामीले त्यसैगरी बच्चा दिनुपरेको थियो’– ओलीले भने– ‘कम्तीमा बच्चा त बााच्न पाउाछ, उसैको छोरो भए पनि जीवन त रहन्छ भनेर हामीले पनि कतिपय अनुचित सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका थियौं ।’ 

 छ दार्शनिक र एक माझीको नियति 

एमाओवादीले भन्दैमा जनता सडकमा नआउने र फेरि उसले भन्दैमा जनयुद्ध नहुने भन्दै ओलीले ठीक बेलामा जनताले ठीक जवाफ दिने गरेको सम्झाए । ‘सबै जनताले पढेका छैनन्, लेख्न जान्दैनन्, दर्शन बुझेका छैनन्’– ओलीले भने– ‘तर निर्णय गर्ने बेलामा जनताले सही निर्णय गर्छन् ।’ अघिल्लो संविधानसभामा भएको गल्ती जनताले आफैं पछिल्लो निर्वाचनबाट सच्चाएको भन्दै ओलीले त्यसलाई ‘जन करेक्सन’ को संज्ञा दिए । ओलीले ६ जना दार्शनिक र एकजना माझीको कथा यसरी सुनाए– छ जना दार्शनिक एउटा डुंगा चढेर समुद्र पार गर्दै रहेछन् । एउटा दार्शनिकले सोधेछ– ‘ए, माझी तिमीले दर्शनका बारेमा सुनेका छौ ?’ माझीले अहिलेसम्म त्यस्तो शब्दै सुनेको थिइना हजुर भनेछ । अनि अर्काले अन्तरिक्षका बारेमा सुनेका छौ ? भनेर सोध्दा पनि माझीले केही थाहा छैन भनेछ । सोधेका कुनै कुरा नजानेपछि सबैले भनेछन्, तिमीलाई केही थाहा रहेनछ, तिम्रो आधा जीवन बेकार रहेछ । विस्तारै आाधी आउन थालेछ । अनि डुंगा टल्पलायो । माझीले सोधेछ, तपाईंहरुलाई पौडी खेल्न त आउाछ होला नि ? सबैले एक स्वरले भने, आउादैन । त्यसपछि माझीले जवाफ दिएछ– तपाईंहरुको पूरै जीवन बेकार रहेछ । माझीले जस्तै जनताले पनि ठीक बेलामा ठीक जवाफ दिने गरेको उनले बताए । 

कपाल काट्न सिक्नु कमाराका टाउकामा 

अध्यक्ष ओलीले अहिले नेपालमा विदेशी शक्तिबाट विभिन्न खालका प्रयोगहरु भइरहेको भन्दै रोष व्यक्त गरे । युरोपतिर प्रयोग भएको समावेशीताको यहाा गलत ब्याख्या भएको पनि उनले बताए । उनले नेपालीमा पुरानो भनाइ रहेको भन्दै भने– ‘कपाल काट्न सिक्नु, कमाराको टाउकामा भने जस्तै भएको छ । कपाल विग्रे पनि कमाराकै बिग्रिन्छ, काटिए उसैको काटिन्छ । राम्ररी सिकेपछि मात्रै मालिकको कपाल काट्ने । अहिले नेपालमा त्यस्तै प्रयोग गर्न खोजिएको छ, गिनीपिग बनाउन खोजिएको छ ।’ 

चोर खोज्दा भेटिए न्यायाधीश बमका हत्यारा

गणेश बस्नेत/राजधानी
काठमाडौं, १५ माघ
चोरीको सामान्य घटना अनुसन्धान गर्दा सर्वाेच्च अदालतका न्यायाधीश रणबहादुर बमको हत्यारा पत्ता लागेको तथ्य फेला परेको छ । जिल्ला प्रहरी कार्यालय धनुषामा कार्यरत एक प्रहरी नायव निरीक्षक (सई) चोरीको घटना अनुसन्धानको क्रममा न्यायाधीश बमको हत्यारासम्म पुगेका हुन ।
‘धनुषामा चोरीको घटना निकै बढ्यो । प्रहरीले चोरी नियन्त्रणका अनुसन्धानमा निपुन जुनियर अधिकृतको नेतृत्वमा टिम नै बनायो,’ प्रहरी प्रधान कार्यालयमा कार्यरत एक प्रहरी नायव महानिरीक्षकले राजधानीसँग भने, ‘त्यही क्रममा न्यायाधीश बमको हत्यारासम्म प्रहरी पुग्न सक्यो ।’ प्रहरी स्रोतका धनुषा प्रहरीले चोरीको अभियोगमा १२ पुसमा धनुषाकै हनुमाननगरबाट पिन्टु भन्ने दीपक कर्णलाई पक्राउ ग¥यो । उनीमाथि अनुसन्धानको जिम्मेवारी प्रहरी नायव निरीक्षक (सई) गगन शाहीले पाए । कर्णसँग बयान लिई थप अनुसन्धान गर्दै जाँदा अभियुक्तले २०÷२५ स्थानमा चोरी गरेको तथ्य खुल्यो । यतिधेरै चोरीका घटनामा उनको संलग्नता देखेर प्रहरी आफै चकित बन्यो । थप अपराधमा पनि संलग्न हुन सक्ने अनुमान सई शाहीले गरे । त्यसैकारण उनले अनुसन्धानमा ‘ट्रिक’ लगाए । 
अभियुक्तसँग निकै हिमचिम बढाएर बचाउने कसम नै खाए । बयान लिँदा पनि ‘दोस्ती’को नाटक रचेर मदिरासमेत सेवन गराए । अभियुक्त निकै खुलेर बयान दिन थालेपछि सई शाहीले बचाउने भन्दै आकर्षक प्रस्ताव पनि राखिदिए । उनको प्रस्तावमा लोभिएर कर्णले एकाएक आफ्नो बिगत खोल्न थाले । प्रहरीको प्रस्तावमा लोभिएलगत्तै कर्णलाई शाहीले पहिलो प्रश्न गरे, यति धेरै ठाउँमा चोरी गरिसकेपछि पैसा त धेरै आयो होला, कहाँ–कहाँ लगानी गरियो त ?’ उनको प्रश्नमा कर्णले भने, ‘धेरैतिर दिइयो, १ लाख रुपैया चाँही बाबु थापालाई दिएँ ।’ कर्णको यो बयानपछि सई शाही एकाएक झस्किए । सर्वाेच्च अदालतका न्यायाधीश बममाथि गोली प्रहारपछि सवैभन्दा पहिला घटनास्थल पुग्ने शाही नै पहिलो प्रहरी अधिकृत थिए । त्यसबेला उनी महानगरीय प्रहरी बृत नयाँ बानेश्वरमा कार्यरत थिए ।
घटनाको प्रकृति हेरेका र सर्लाहीमा प्रहरीमाथि नै गोली प्रहार गरेको घटनाबारे जानकार शाहीले बाबु थापाको नाम कर्णले लिएपछि अन्य अपराधमा समेत अनुसन्धान अघि बढाई धनुषाका प्रहरी उपरीक्षक (एसपी) गणेश थापालाई सबिस्तार जानकारी गराए । एसपी थापाले थप अनुसन्धान गर्न निर्देशन दिएकै रात नयाँ तथ्य पत्ता लाग्यो, न्यायाधीश बमको हत्यारामध्येका एक कर्ण नै हुन । प्रहरीसँगको बयानको क्रममा कर्णले भने, ‘तपाईलाई म सामान्य चोर जस्तो लाग्ला, तर बास्तबिकता यति मात्रै होइन, हामीले सर्वाेच्च अदालतकै न्यायाधीशलाई पनि मारिसकेका छौं, ५ जना मिलेर न्यायाधीश रणबहादुर बमको हत्या ग¥यौं ।’
यही बयानलाई आधारमा १४ पुसमै धनुषा प्रहरीले झापा पुगेर करण भन्ने शिब चौधरीलाई पक्राउ ग¥यो ।
चौधरी पक्राउ परेपछि न्यायाधीश बमको हत्यामा उनीहरुको समुह संलग्न रहेको र चुरे भावर पार्टीका तत्कालीन उपाध्यक्ष बाबु थापा मुख्य योजनाकार रहेको तथ्य प्रहरीले पत्ता लगायो । यो तथ्य खुलेलगत्तै धनुषा प्रहरी प्रमुख रहेका एसपी थापाले जनकपुर अञ्चल प्रहरी प्रमुख एसएसपी सुरज केसी हुँदै प्रहरी महानिरीक्षक (आइजीपी) उपेन्द्रकान्त अर्यालसम्मलाई घटनाबारे जानकारी गराए । एसपी थापाले जानकारी दिएलगत्तै आइजीपी अर्यालले केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरो (सिआइवी) बाट प्रहरी नायव उपरीक्षक (डिएसपी) भीम दाहालको नेतृत्वमा सई दिपेन्द्र अधिकारीसहितको टोली धनुषा प्रहरीसँग समन्वय गर्न पठाए ।
धनुषा प्रहरीले सर्लाहीमा १८ पुसमा नबिन भन्ने प्रेम खडका र बाबु थापालाई पक्राउ गर्दा सिआइवीबाट खटिएको टोली पनि सहभागी भयो । प्रहरी महानिरीक्षक अर्यालकै आदेशमा धनुषा प्रहरीले अभियुक्तलाई काठमाडौं पठाएको हो । त्यसलगत्तै १९ पुसमा प्रहरी प्रधान कार्यालयमा पत्रकार सम्मेलन गरी अभियुक्त सार्वजनिक गरिएको थियो  ।
आइजीपी अर्याल स्वंयले यस घट्नाको सफल अनुसन्धान भएको बताउँदै नेपाल प्रहरीको घाटीमा अड्किएको काँडा निस्किएको बताएका थिए । घट्नाको सार्वजनिक गर्दै सिआइवी प्रमुख डिआइजी हेमन्त मल्लले व्यूरोले धनुषा र सर्लाही प्रहरीको सहयोगमा न्यायाधीश बमको हत्यारा पक्राउ गरेको जनाएका थिए । तर उनले अनुसन्धानको प्रस्थान बिन्दु नै धनुषा प्रहरी रहेको बिषयमा भने केही बताएका थिएनन । सर्वाेच्च अदालतका न्यायाधीश बममाथि १८ जेठ २०६९ मा ललितपुरको यूएन पार्क नजिकै पर्ने शंखमुलघाटमा गोली प्रहार गरी हत्या गरिएको थियो । हत्यामा संलग्न एक अभियुक्त सञ्जय स्माइली मगर भने हाल बिदेसमा रहेका छन । 

जब बाबुरामले गरे इसारा..ओलीको छातीमा बज्रियो एकाएक माइक

बाबुराम भट्टराईले केपी ओलीतिर आक्रमण गर्न इसारा गरेपछि उहाँ (ओली) को छातीमा माइक प्रहार भयो, उहाँलाई रोक्न खोज्दा सभासद् ऋषि पोखरेल पनि घाइते भए, त्यसपछि विद्या भण्डारी र झलनाथ खनालमाथि पनि आक्रमण भयो



जब संविधानसभा बैठकमा सभाध्यक्ष सुवासचन्द्र नेम्वाङले प्रश्नावली समिति गठनका लागि प्रस्ताव गर्न कांग्रेसका मुख्य सचेतक चिनकाजी श्रेष्ठको नाम उच्चारण गरे, एकीकृत नेकपा माओवादी र मधेसवादी दलका सभासद् एकाएक आक्रमणमा उत्रिए । सभाध्यक्ष नेम्वाङलाई रोस्ट्रममै चढेर आक्रमण गर्न एमाओवादी सभासद् उद्दत रहे ।
एमाओवादी अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल र नेता डा। बाबुराम भट्टराईले नेतृत्व गरेको सभासद्को नाराजुलुस सोमबार मध्यराति एकाएक आक्रमणकारी दस्तामा परिणत भयो । सभाध्यक्षमाथि तीन पटकसम्म आक्रमण गरियो । जुत्ता हानियो, माइक बजारियो । सबैको ध्यान त्यसतर्फ गइरहेका बेला एक्कासि कांग्रेस सभासद् रामहरि खतिवडामाथि माइक प्रहार भयो । खतिवडामाथि आक्रमण गर्ने सभासद् थिए, एमाओवादीका उमेश यादव ।

सप्तरी–३ बाट निर्वाचित यादवले प्रहार गरेको माइक ओखलढुंगा–२ का सभासद् खतिवडाले समातेर आफ्नो नियन्त्रणमा लिनासाथ संवैधानिक–राजनीतिक संवाद तथा सहमति समितिका सभापतिसमेत रहेका एमाओवादी नेता डा। बाबुराम भट्टराईले एमाले अध्यक्ष केपी ओलीतिर आँखा सन्काए । अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालको साथमै रहेका भट्टराईले ओलीतिर आँखा सन्काएलगत्तै यादवले अर्को माइक निकालेर ओलीको छातीमा प्रहार गरे । बैठकमा संवाद समितिको प्रतिवेदनमाथि उठाएको प्रश्नको जवाफ दिने क्रममा निकै आक्रोशित मुद्रामा महाभारत कथाको पाँच गाउँ मागेको कुरा गरी तराईका पाँच जिल्ला चाहिने भन्दै ओलीविरुद्ध खनिएका भट्टराईले देख्ने गरी नै ओलीतर्फ इसारा गरेका थिए ।

‘सुरुमा मलाई हाने, पहिलो माइक ममाथि प्रहार हुँदा समातेर राखें, त्यसलगत्तै बाबुराम भट्टराईले केपी ओलीतिर आक्रमण गर्न इसारा गरेपछि ओली
को छातीमा माइक प्रहार भयो, उहाँलाई रोक्न खोज्दा सभासद् ऋषि पोखरेल पनि घाइते भए, त्यसपछि विद्या भण्डारी र झलनाथ खनालमाथि पनि आक्रमण भयो,’ सभासद् खतिवडाले राजधानीसँग भने ।

‘केपी ओली, झलनाथ खनाल र विद्या भण्डारीमाथि आक्रमण भएको देखेर जोगाउन आउँदा पोखरेल घाइेत भएका हुन् ।

एमाओवादी आक्रमणमा परेका एमाले अध्यक्ष ओलीको छातीमा गहिरो दाग लागेको छ भने वरिष्ठ नेता खनाल र उपाध्यक्ष भण्डारीलाई चोट लागेको हो ।’ सभासद् खतिवडाका अनुसार यसरी नेताहरूलाई ताकी–ताकी आक्रमण गर्ने र सभाध्यक्षमाथि आक्रमण गर्ने सबै एमाओवादी सभासद् थिए ।

त्यसमध्ये उमेश यादवले एमाले नेतामाथि आक्रमण गरेका थिए भने शिवकुमार मण्डल, दलजित श्रीपाइली, अशोक यादव, अमनलाल मोदीलगायतका आधा दर्जन सभासद् कुर्सी तोडफोड र आक्रमणको मोर्चामा खटिएका थिए । उनीहरूकै आक्रमणबाट प्रधानमन्त्री सुशील कोइरालासमेत घाइते भए । आक्रमणबाट प्रधानमन्त्री कोइरालाको टाउकोमा टुटुल्को उठेको छ ।

यद्यपि, कोइरालामाथि आक्रमण गर्ने सभासद्को पहिचान भने हुन सकेको छैन । लुकेर हानेका कारण पहिचान हुन नसकेको हो । आक्रमण गर्न भने एमाओवादी नेता भट्टराईले नै निर्देशन दिइरहेको कांग्रेस–एमाले सभासद्को भनाइ छ ।

‘कुर्सी तोडफोड गर्ने र नेताहरूमाथि आक्रमण गर्ने काममा एमाओवादी अध्यक्ष दाहाल र नेता भट्टराईले प्रत्यक्ष निगरानी र निर्देशन गरिरहेका थिए,’ सभासद् खतिवडाले भने । एमाले सभासद्हरूले भने आफ्नै नेतामाथि आक्रमण हुँदा पनि नेतृत्वले चुप बस्न भनेकाले कुनै प्रतिवाद नगरेको जनाएका छन् ।

‘जे गरे पनि कुर्सीबाट नउठ्न निर्देशन थियो, त्यसैले एमाओवादीको बर्बरतालाई चुप लागेर सहेर बस्नुको विकल्प थिएन,’ एमाले सभासद् विनोद श्रेष्ठले भने । एमाओवादी केन्द्रीय सदस्य गोपाल किराँतीले पार्टीको केन्द्रीय योजनाअनुसार नै एमाले अध्यक्ष ओलीमाथि आक्रमण गरिएको तथ्य खुलासा गरेका छन् ।

‘एमाओवादीको केन्द्रीय योजनाअनुसार हाम्रो पार्टीको अध्यक्षमाथि आक्रमण भएको जानकारी पाएका छौं, यो जंगली र बर्बरतापूर्ण आक्रमणको जति निन्दा र भत्र्सना गरे पनि कम हुन्छ,’ संविधानसभामा एमाओवादी वितण्डाबारे छलफल गर्न मंगलबार संविधानसभा भवनमै बसेको एमाले स्थायी समिति बैठकपछि सचिव प्रदीप ज्ञवालीले भने ।

उनले सहमतिका लागि प्रयत्नरत नेताहरूमाथि आक्रमण गरेर एमाओवादीले आफ्नो असली चरित्र प्रदर्शन गरेको टिप्पणीसमेत गरे । एमाओवादी आक्रमणबाट पार्टी आफ्नो अडानमा अलिकति पनि विचलित नहुने घोषणा पनि ज्ञवालीले गरे ।
राजधानी दैनिकमा २०७१ माघ ७ गते प्रकाशित समाचार

संविधान निर्माणमा छाडनै नसकिने मुद्दा

कतिले तर्साउँछन्, हेरौँला, चाखौंला, रक्तपात हुन्छ, भीडन्त हुन्छ, त्यो पनि हेरौँला । तथाकथित जनयुद्ध हामीले देखेका हौँ, विभिन्न घटनाक्रम उनीहरूले मात्र देखेको होइन, हामी पनि यही धर्तीमा हेरिरहेकै छौं । हिजो लडाकू, सेना, महान् जनमुक्ति सेना, हतियार, व्यारेक, क्याम्प सबै हुँदा त टेरिएन भने अहिले अलि लामा नङ पालेको होला, त्यति न हो । यसै कुरासँग तर्सिएर संविधान नबनाउने आवश्यकता छैन । 

 केपी शर्मा ओली 

नेपाली जनताका कमजोरी नै परिवर्तनलाई संस्थागत गर्न नसक्नु हो । हामी बहादुरी साथ लड्छौं, बेठीकलाई पराजित गर्छौं, परिवर्तन ल्याउँछौं, जनतालाई अधिकारसम्पन्न बनाउछौं ।  तर अधिकार सुरक्षित गर्न भने सक्दैनौं । ०७ सालमा राणा धपाइयो, युगान्तकारी पतिरवर्तन भयो । तर जनताको तर्फबाट राख्नुपर्ने सजगता, सतर्कता राख्न सकिएन । १० वर्षसम्मको तानातानीमा अधिकार खोसिए । ४६ सालको आन्दोलन पनि अत्यन्तै ऐतिहासिक र सफल आन्दोलन हो । जनताले असाधारण आन्दोलन गरे । तीस वर्षदेखि निरंकुश बनेको राजतन्त्रलाई पछाडि धकेले । जनतालाई अधिकारसम्पन्न बनाए । तर त्यसलाई पनि समुचित ढङ्गले संस्थागत गर्न सकिएन । आन्दोलनको मर्म, भावनाअनुसार अगाडि बढ्न सकिएन । जसले गर्दा सिद्धान्तको विषय, रोजाइको विषय, छनौटको विषय बनाएर हिंसा मच्चाउनेहरूलाई आफ्ना अधकल्चा सिद्धान्तहरू, अन्त असफल भएका खोटा सिद्धान्तहरू, यहाँ प्रयोग गर्ने मौका मिल्यो । जनताको जीवनमा परिवर्तन नआएको कारणबाट भएको असन्तुष्टिलाई प्रयोग गर्ने मौका मिल्यो । वास्तवमा फेरि पनि जनताका अधिकारहरू सुनिश्चित हुन सकेन । हिंसाको बहाना बनाएर, स्थिरता र स्थायित्वको ठेकेदार पल्टिएर फेरि राजतन्त्र आश्विन १८, माघ १९ हुँदै आयो र जनताको अधिकार सम्पूर्ण खोस्यो । त्यो बेलाको छाँटकाँट पुस १७ गतेकै जस्तो थियो । पुस १७ गते महेन्द्रको लोकतन्त्र मास्ने संबोधन र उनका छोरा ज्ञानेन्द्रको सम्बोधन उस्तै थियो ।
पञ्चायतकालमा जेलबाट छुटेपछि राजाले भेटन बोलाए, म गएँ । राजा बस्ने डम्म सोफा थियो । कहाँबाट खोजेर ल्याएको हो ? थाह छैन । पर एउटा काठको कुर्सी थियो, हात राख्ने नभएको । त्यस्तो कुर्सीमा बसौँ भने । मत सुकुलमा बसेर आएको मान्छे, पेटीमा, भुइँमा बसेर आएको मान्छे, मलाई बस्नलाई कस्तो कुर्सी भन्ने होइन, तर यिनीहरूको मानसिकता कस्तो छ भन्दा आफूहरू सोफाबाला, हामी जनतालाई टक्क्रक्क काठको कुर्सी ! यो प्रसङ्ग किन भन्दा माघ १९ पछि फेरि राजाले बोलाउन पठाए, म भेट्न पनि गएँ, २०४४ सालको त्यो कुर्सी त त्यहीं हाजिर रहेछ । त्यसबीचमा म धेरै दरबार गएको छु, धेरै पल्ट राजासँग भेटेको छु । सोफा कुर्सीमै बसेर भेटिन्थ्यो, जाँदा त उस्तै सोफा, उस्तै काठको पर टिक्रिक्क राखेको छ । मैले भनेँ, नेपाल कहाँ पुगेछ, मलाई यही कुर्सीले सम्झना दिलायो । पञ्चायतकालमा जेलबाट छुट्ने बित्तिकै पनि म यहाँ आएको थिएँ, यही कोठामा यस्तै थियो, बीचमा हराएको थियो, फेरि फर्केछ । हामी प्रजाहरूका लागि भनेर उही पुरानै कुर्सी जतन गरेर राखेको पाइयो । हिंसाको बहाना बनाएर जनताका अधिकार खोस्ने एउटा पक्ष छँदै थियो, दरबारमा बस्नेमा पनि भिन्नता कस्तो ? भेट्न बोलाउने, बोलाएर कस्तोमा राख्ने भन्दा मानिलिउँ हामी मान्छे नै होइनौं । आदिवासीहरू कहाँ बसेको छु म । पप्पाको भात खाएको छु । बिहान पकाएर पानीमा राखेको हुन्छ, बेलुका गएर पानी चुहाउँदै खाने हो । पप्पा भात पनि खाएको छु । अरु के के खाएको छु नभनुँ । कसरी कसरी बसिएको छ, त्यो नभनुँ । हामीलाई अधिकार चाहिएको, बस्नलाई कस्तो कुर्सी छ भनेर हेर्ने कुरा होइन । तर अधिकार त थिएन, थिएन, त्यही अधिकार छैन भनेर भन्नका लागि कुर्सी पनि राख्नुपर्ने रहेछ त्यसरी । तिमीहरूको अब अधिकार छैन, तिमीहरूको दिन सिद्धियो भन्नाका निम्ति ।
त्यसपछि हामीले दुई प्रकारका अतिवादसँग जुध्नुप¥यो । एकातिर क्रान्ति नामको हिंसा । राजनीतिक र समाजका स्थापित मान्छे खोजीखोजी मार्ने कुनै क्रान्ति हुँदैन । तर गरेको त्यही हो । अर्को स्थिरता, स्थायित्व, शान्ति स्थापना गर्छू भनेर फेरि तानाशाहीतर्फ मुलुकलाई फर्काउने । जनताका नाममा, एउटाको बिगबिगी, जनसत्ताको नाममा अर्काको बिगविगी राष्ट्रको नाउँमा, शान्तिका नाममा, स्थिरता र स्थायित्वका नाममा । यसबीचमा हामीले लडाइँ गर्नुप¥यो । अव राजतन्त्रलाई बिदा गरिसकिएको छ । तर त्यसबेलाको उग्रपन्थले अहिले पनि दुःख दिइरहेको छ । यो उग्रपन्थले अझै अलिक समय दुःख दिन्छ । २०५२ सालमा उग्रपन्थी गतिविधि सुरु हुँदा मैले भनेको थिएँ, उग्रपन्थको आयु २० वर्षको हुन्छ, दस वर्ष उकालो चढ्छ, दस वर्ष ओरालो झर्छ । त्यसै अनुसार उकालीओराली ठीक छ । २०५२ देखि २०६२ सम्म उकाली चढ्यो । २०६२ बाट ओराली झर्दै गयो । तर केही केही जन्तु यस्तो हुन्छ, जस्तो अक्टोपस । अक्टोपस काटेर फ्राइ गर्दा पनि चलिराखेको हुन्छ । यो उग्रपन्थ पनि फ्राइ गर्दा पनि दुःख दिन र तर्साउन छोड्दैन ।
यद्यपी हामीले शान्ति प्रक्रियामा ल्याएर हिंसालाई रोक्यौं । दक्षिणपन्थी अतिवादी तानाशाहलाई बिदा ग¥यौं । शान्ति प्रक्रियाका बाँकी कामलाई त हामी टुंगो लगाउँला । तर हिंसात्मक प्रवृत्ति, कानुन नमान्ने प्रबृत्ति, ऐन नमान्ने प्रवृत्ति, संविधान नमान्ने प्रबृत्ति, नियमावली नमान्ने प्रवृत्ति अझै हावी छ । अहिले पाखुरा सुर्काइ, ए ! नियमानुसार जाने ? नियममा चल्न पाइन्छ ? भन्ने त पाखुरा सुर्काइको विषय छ । हजुर के गरुँ त भन्दा सहमति साथ हुनुपर्छ भन्छन् । गजब छ परिभाषा पनि, मैले भनेअनुसार सहमति हुनुपर्छ, मेरो सहमतिबिना केही पनि गर्न पाइँदैन । संविधान, कानुनको मतलब छैन, आफूले जे भन्यो त्यही हुनुपर्ने । अनि देशको हितमा जे–जे हुँदैन, त्यही त्यही भन्ने । देशलाई साम्प्रदायिकतामा कसरी लान सकिन्छ ? कसरी रुवाण्डा बनाउन सकिन्छ ? कसरी वितण्डा मच्चाउन सकिन्छ, त्यसतर्फ नै सोच्ने । १२५ जातजाति, १२३ भाषाभाषीसहित मिश्रित बसोवास रहेको यो देशमा जातीय वैरभाव, कटुता र घृणाको खेती गर्ने, छिमेकीलाई छिमेकी नदेखेर शत्रु देख्ने ? नातेदारलाई नातेदार नदेख्ने ? यो संभव छैन । युगोस्लाभियामा धेरैका छोडपत्र भए, घृणा बढ्दै गएपछि त्यस्तो हुँदो रहेछ । श्रीमतीले बन्दूक निकालेर श्रीमान्लाई हानिदिइन । श्रीमान्ले बन्दूक निकालेर श्रीमतीलाई हाने, अर्को जात भनेर । कहाँ पुग्यो मानवीय चेतना ? हामी सामाजिक प्राणी हौँ । समाजमा सबै प्रकारका तत्व, सबै प्रकारका जाति, सबै प्रकारका थर, धार्मिक विविधता सबै चीज हुन्छ । अझ हाम्रो देश त भौगोलिकदेखि लिएर विविधतायुक्त हो ।
अर्काे पनि कुतर्क छ, सिङ्गो तराईलाई पहाडसँग जोड्न नपाइने । चुरेभावरसम्म पनि जोड्न नपाइने रे । किनभने त्यहाँ पनि अलिअलि भित्री मधेसहरू, त्यता पनि खोंचहरूमा धान फल्छ नि † त्यो धान फल्ने ठाउँ पहाडतिर राख्न पाइँदैन । धान फल्ने जति छुट्टै राख्नुपर्छ रे † यिनीहरूले भनेको जति मान्ने हो भने पहाडका खेतका गह्रा पनि मधेस नै हुन्छ । घरका आँगन पनि सम्म छ, त्यो पनि मधेश नै हुन्छ । पहाडमा बस्ने मान्छेहरूले धानको भात खाने कुरा गर्ने ? कोदो खानुपर्छ, फापर खानुपर्छ, जौ खानुपर्छ, पिँडालु लगाएर खाए भो, आलु खानुपर्छ । धानको भात खाने ? त्यो चाहीँ ठाउँ नराखे भो । कस्तो मजाको देशभक्ति ? कस्तो जनसंविधान ? यो त प्रत्यक्ष देखिने कुरा हो । यसभित्र नदेखिने अरु कुराहरू छन् । देशलाई ध्वस्त बनाउने कुराहरू छन् । जुन देखिदै जानेछन । त्यसकारण संक्रमणकाल अविलम्ब टुङ्ग्याउनुछ । संक्रमणकाल टुङ्ग्याउने भनेको संविधान निर्माण गर्ने हो । यस्का लागि पहिलेको स्वामित्व सन्दर्भ–सामग्रीको रूपमा लिन सकिन्छ । अहिले त्यो असफल भएको स्वामित्व लिएर के गर्ने ? प्रयोगमै असफल भएको संविधानसभा, विघटन भएको संविधानसभाले हामीलाई कुनै गाइड गर्नसक्छ ? अहिलेको संविधानसभा आफैँ सार्वभौमसत्ता सम्पन्न, स्वतन्त्र ढङ्गले निर्णय गर्नसक्छ ।
अघिल्लो संविधान सभामा जे–जे भनेको थियो, त्यो सार्नका लागि यो बनाएको हो र ? यो संविधान सभा भाग–२ हो र ? यो स्वतन्त्र सार्वभौमसत्ता सम्पन्न संविधानसभा हो । यसले संविधानका मामलामा हिजोका, अस्तिका, अलिक अस्तिका २००७ सालपछि २०१७ साल किन आयो भन्ने पनि अनुभव लिन्छ, त्यहाँ लेखेको नहोला । लिनु त प¥यो नि । २०४७ साल पछिको संविधान भन्दा पछाडि के भएको थियो भन्ने कुराहरूलाई पनि हेर्ला । विगतको संविधानसभाको दुःखद् अवसान किन भयो ? त्यो पनि हेर्ला । तर त्यही÷त्यही असफल भएको हेरेर पछ्याएर हुन्छ र ? त्यसकारण हामी अघिल्लो संविधानसभाका अनुभव  लिन्छौं । राम्रा, देशलाई काम लाग्ने, जनतालाई काम लाग्ने रहेछन् भने लिन्छौं । अघिल्लो संविधानसभा अनुपयुक्त बनावटको थियो । त्यसलाई गुरुजी थाप्ने हो भने त्यसले नै निकाल्थ्यो नि संविधान । अतिवादीहरूको भर्खर आएको रापताप थियो । संविधानसभा निर्वाचनलगत्तै मैले टिप्पणी गरेको थिएँ, यो संविधानसभाले संविधान दिन सक्दैन । योसँग त्यो क्षमता छैन । माओवादीको बिगविगी थियो । मैले भनेको थिएँ, एक पाथी जाने भाँडोमा दुई माना दूध राखेर तलबाट बेस्सरी आगो लगाइदियो भने भरिने मात्र होइन, पोखिन्छ । अनि एक पाथी नै भयो त त्यो दूध ? एक पाथी भएको हुँदैन । त्यो सेलाएपछि डेढ माना मात्र बाँकी रहन्छ । माओवादीको बिगविगी त्यही उम्लेको दूध जस्तो हो । वाइसिएलको राप । हतियारको राप । लडाकू भनेर ल्याएर क्याम्पमा राखेको छ । ती सबैको रापलाई लिएपछि त कस्तो भयो भने मान्छे डराएको छ, अनि त माओवादी उम्लिएको मात्र होइन, पोखिन्जेल भयो । कति समय पोखिन्छ ? त्यो सम्भव थिएन । तर अघिल्लो संविधिानसभा अनुपयुक्त बनावटको थियो, संविधान नबनाउने शक्तिको वर्चस्वको थियो । त्यसकारण संविधान नबन्नु बहुत मामुली कुरा थियो त्यतिबेला ।
लोकतान्त्रिक संविधान बनाउने र राज्य कब्जा गर्ने एउटै कुरा हुन्छ ? चुनावपछि सरकार बनाउनेतिर ध्यान, सेना कब्जा गर्नेतिर ध्यान, भएको प्रधानसेनापति हटाएर आफूले भनेको मान्ने प्रधानसेनापति राख्ने ध्यान । मेरो गुरिल्लासँग फुटबल नखेल्ने नेपाली सेना कहाँबाट आयो ? भन्दै रिसइबी साँध्ने, दागा धर्ने काम भयो । त्यसपछि सवैले देखें, २०६९ साल जेठ १४ गते । संविधानसभा भङ्ग गरे, अनेक हिसाबले विकल्प देखाउँदा पनि नमानेर बुरुक्क उफ्रेर भङ्ग गरे । पत्रकारले टिभी अगाडि राखेर सोध्दा दुई तिहाइ नभएपछि संविधान बन्न सकेन भने । अब दुई तिहाइ चाहियो रे संबिधान दिन । दुई तिहाइ भयो भने आफूले भनेअनुसारको संविधान जारी गर्छु भन्ने । किन चाहियो त दुई तिहाइ ? दुई तिहाइ भनेको सहमति हो ? दुई तिहाइ भनेको संख्या होइन र ? सवैलाई थाह छ, संविधानसभाको कार्यकाल दुई वर्षको थियो । अर्को एक वर्ष थपियो, फेरि ६ महिना थपियो, फेरि ६ महिना थपेर ४ वर्ष पु¥याइयो । सिद्ध्याउनु भन्दा त फेरि थपेर कोसिस गरौँ भन्दै थियौँ, तर माओवादीले सिद्ध्याइदियो । त्यसपछि पनि अर्को संविधानसभा निर्वाचन भयो । नेपाली जनताले राम्रैसँग के बुझे भने लोकतान्त्रिक शक्तिहरूलाई दुई तिहाइ दिनुपर्छ, नभए संविधान बन्दैन । त्यो बुझेर एमाले–काँग्रेसलगायतका संविधान बनाउन चाहने लोकतान्त्रिक शक्तिहरूलाई दुई तिहाइ दिए । जनताले दिएको यो जिम्मा, यो अभिभाराअनुसार हामी नेपालको अन्तरिम संविधान, अन्तर्राष्ट्रिय प्रचलन, अलिक अगाडिसम्म माओवादी मानसिकता, ती सबै कुराको म्यापिङ्ग के हो भने संविधानसभाको दुई तिहाइले संविधान बनाउने । यो अन्तर्राष्ट्रिय प्रयोग पनि हो, हाम्रो संविधानको व्यवस्था पनि ।
तर यतिबेला प्रक्रिया भनेपछि सातो जान थालेको छ । सर्वसम्मतिले नै गरे पनि बिनाप्रक्रियाले हुन्छ ? बिनाप्रक्रियाले हुन्थ्यो भने यहीबाट म संविधान घोषणा गरिदिन्छु । हुँदैन त त्यसरी ? कुनै बजारबाट गर्ने कुरा हो र त्यो ? प्रक्रियाबाट संविधान जारी हुन्छ, घोषणा हुन्छ । जति सहमति भए पनि संविधानसभाको प्रक्रियामा जानैपर्छ । हामी कसैसँग पनि एक तिहाइको आसपास भन्दा बढी छैन । संविधान जारी गर्न कम्तीमा दुई तिहाइ चाहिन्छ, त्यो भन्दा बढी चाहिन्छ । अनि हामी संवाद गर्ने पक्षमा छैनौं, सहमति गर्ने पक्षमा छैनौं भन्ने कुराको त अर्थ नै हुँदैन । हामी संवादको पक्षमा छौं, सहमतिको पक्षमा छौं । हामीले खोजेको लडाइँ हो र ? माघ १९ हामीले गरेको हो र ? हामी लडाइँ खोज्दैनौं । जनयुद्धको नाममा चलाएको हिँसा हामीले हो र ? हामी जहिले पनि जनताको अधिकारको पक्षमा छौं, जनताको जिउ धनको रक्षाको पक्षमा छौं ।
हामीले २०४६ सालको आन्दोलन हेरेका छौं । २०६२÷६३ को जनआन्दोलन हेरेका छौं । जब सडकमा साँचिक्कै जनता ओर्लन्छन, तब हतियार आवश्यक हुँदैन । त्यसैले हामी सहमतिका साथ संविधान बनाउन चाहन्छौं । कथंकदाचित सहमति बनेन भने के गर्ने ? यो पीँढी बाचुञ्जेल त जति पर लम्ब्याए पनि त्यही हो । कि मति फेरिनु प¥यो, कि अर्को पिंढी आउनुप¥यो । मति फेर्न तयार नहुनु, अर्को पुस्ता आइञ्जेल कति पर्खनु, त्यो पनि गाह्रै हुन्छ । सबभन्दा सजिलो बाटो त संविधानअनुसार जानु नै हो, जो हामीले सर्वसम्मतिले बनाएका हौँ । अहिलेको अन्तरिम संविधान भनेको सबैले सहमतिले बनाएको हो । संविधानसभाको निर्वाचन पछि हामीले सर्वसम्मतिले नियमावली बनायौँ । अब माघ ८ मै संविधान जारी गर्ने, सहमतिमै जारी गर्ने प्रयासमा छौं भनेर संविधान जारी गर्न नदिने, मोर्चा बनाएर संविधानका सम्बन्धमा भ्रम फिँजाउने अनि विभिन्न तत्वहरू एक ठाउँ जम्मा भएर संविधान बन्न नदिने खेल खेल्ने काम भइरहेका छन् । तर एमालेका तर्फबाट भन्न चाहन्छु, संविधान जारी गरिन्छ, संविधानअनुसार जारी गरिन्छ, नियमअनुसार जारी गरिन्छ । कतिले हामीलाई तर्साउँछन्, हेरौँला, चाखौंला, रक्तपात हुन्छ, भीडन्त हुन्छ, त्यो पनि हेरौँला । तथाकथित जनयुद्ध पनि हामीले देखेका हौँ, विभिन्न घटनाक्रम उनीहरूले मात्र देखेको होइन, हामी पनि यही धर्तीमा हेरिरहेकै छौं । हिजो लडाकू, सेना, महान् जनमुक्ति सेना, हतियार, व्यारेक, क्याम्प सबै हुँदा त टेरिएन भने अहिले अलि लामा नङ पालेको होला, त्यति न हो । यसै कुरासँग तर्सिएर संविधान नबनाउने आवश्यकता हुँदैन । संविधान हामी बनाउँछौं ।
संविधान बनाउँदा पाँच वटा कुरा हामी छाडदैनौं । नेपाली जनता शान्ति चाहन्छन । हिंसातिर धकेलिने कुरामा हामी सहमत हुँदैनौं । क्रान्तिका नाममा शान्ति खल्बल्याउने, हिंसातर्फ मुलुकलाई धकेल्ने, संविधान नबनाएर जुन उटपट्याङ्ग कुरा अहिले गरिराखेका छन्, त्यसमा एमाले सहमत हुँदैन । हामी शान्तितर्फको यात्रा सुनिश्चित गराउने संविधान बनाउँछौं । हाम्रो लडाइँ लोकतन्त्रका लागि हो । समान अधिकार, समान अवसर, सबैका लागि सुरक्षा र सबैका लागि सम्मान हुने स्थिति, जनताको सार्वभौमसत्ता, अहिले एउटा कुरा छ नि जनादेश होइन मतादेश भन्ने । तीन पत्तावालाले पनि यो कुरा गर्छ । मतादेशबाट त जनादेश प्रकट हुने हो । सुशील कोइरालाजी के हिसाबले प्रधानमन्त्री हुनुहुन्छ ? भोट बढी काँग्रेस पार्टीले पायो । वहाँ त्यस पार्टीको संसदीय दलको नेता । कसैलाई लागेको हुन सक्छ, सुशील नहुनुपर्ने, म प्रधानमन्त्री हुनुपर्ने । अब एक दुई सीट आयो, आएन, त्यो बेग्लै कुरा हो, तर म राम्रो चलाउँथे भनेर कसैलाई लागेको हुनसक्छ । तर जनादेश यस्तो कुरा हो । हुनसक्छ त्यो सुशीलजी भन्दा राम्रो चलाउँथे । तर जनताको आदेश चाहिँ अहिले काँग्रेस प्रमुख पार्टी हुनु हो र काँग्रेसको फैसला भो सुशील कोइराला । अनि यो गणितीय खेल अरे, ६०१ संविधानसभा हो कि गणतीय खेल हो ? कि यो चाहीँ संख्या होइन ? संविधानमा लेखेको दुई तिहाई गणीतीय खेल हो कि यथार्थ हो ? सरकार चलाउन बहुमत चाहिन्छ भनेको के हो ? टाउका नगनेर अव हातखुट्टा गन्ने ? सरकार त बहुमत जोसँग छ, उसैले बनाउँछ । जसका पक्षमा धेरैले हात उठाए, उसैले पाउँछ । टाउकै त गन्ने हो नि ।
हामी जनतामा सार्वभौमसत्ता, लोकतन्त्रका अन्तर्राष्ट्रिय आधारभूत मूल्य र मान्यता भएको संविधान बनाउन चाहन्छौं । अहिले त एउटा ‘जन’ थपिदियो भने लोकतन्त्र शोकतन्त्र केही चाहिँदैन । सर्वोपरि पार्टी, पार्टी भन्दा पनि पोलिटव्यूरो र पोलिटव्यूरो भन्दा पनि एक जना नेता, अध्यक्ष छ कि महासचिव छ कि उही हो सवथोक । मैले कुनै पनि तानाशाहले जनताको इच्छाविपरीत जान्छु भनेर बोलेको अहिलेसम्म सुनेको छैन । हरेक तानाशाहले जनताको इच्छाअनुसार, जनताको आदेशअनुसार गरेको छु भन्छ । काम चाहीँ बेग्लै गर्छ, तर जनताको इच्छाअनुसार, जनताको चाहना अनुसार भनिरहन्छ । हामीले जनअदालत भन्ने पनि देख्यौँ । जनसरकार भन्ने पनि देखियो । हामीले चाहेको थितिको समाज हो, अराजकता होइन । हामीले चाहेको समाजलाई अगाडि बढाउने, समृद्धितर्फ लाने कुरा हो । त्यसकारण हामी लोकतन्त्र छोड्दैनौं । लोकतन्त्रविरुद्ध तानाशाहीतर्फको कुनै प्रयास हामीलाई मान्य हुनेछैन । हिजो राजतन्त्र हुँदा, सामन्तवाद हुँदा नेपाली जनतालाई भूगोलको आधारमा, जातको आधारमा, समुदायको आधारमा, पेसा, व्यवसायको आधारमा भिन्न भिन्न गरेर दुःख दिने काम भयो । यो हिजो सामन्तवाद हुँदाको कुरा हो । अब सम्पूर्ण नेपाली जनताले समान अधिकार, समान अवसर पाउँछन् । उत्तिकै सुरक्षा हुन्छ र उत्तिकै सम्मान सबैले पाउँछ । नेपाली जनतालाई चाहिएको अधिकार हो । जनतालाई चाहिएको सैद्धान्तिक अधिकार मात्रै होइन, व्यावहारिक अवसर पनि त्यसमा हुनुप¥यो । हामी हरेकलाई अधिकार र अवसर, हरेकलाई सुरक्षा र सम्मानको स्थिति बनाएर जान चाहन्छौं । हिजो सामन्ती राजतन्त्रमा विभेद ग¥यो, लोकतन्त्रमा विभेद हुँदैन ।
अहिले हामीले पछाडि परेको समाजको हिस्सालाई अगाडि लाने सन्दर्भमा दुइ वटा उपाय भनेका छौं । एउटा दिगो र वास्तविक उपायमा तलैदेखि बच्चाबच्चीदेखि राम्रो शिक्षा प्रदान गर्दै ल्याउने हो । राउटे, दुसाध, चमार, कुमाल, धिमालका छोराछोरीलाई आवासीय ढङ्गले १२ कक्षासम्म पढाइदिने व्यवस्था सरकारले गर्ने ता कि उनीहरू शिक्षित होऊन् । आवासीय किन गरिदिनुपर्छ भने उनीहरू घरबाट फुत्किन पाउँदैनन् । त्यति गरिदिए पछि उनीहरू जागिर गर्दै वा केही गर्दै पनि अगाडि जान सक्छ । पढ्न सक्छ । त्यो चाहिँ उनीहरूलाई इम्पावर (सशक्तिकरण) गर्ने, उनीहरूको क्षमतावृद्धि गर्ने हो । शासनमा र नीति निर्माणमा उनीहरूको सहभागिता बढाउने वास्तविक बाटो हो त्यो । आरक्षणका कुरा हामी किन गर्छाैं भने पुरुष र महिला चुनाव लड्ने हो भने पुरुषले एकाधबाहेक धेरै ठाउँमा जित्छ । त्यसकारण महिलालाई आरक्षित ठाउँ चाहियो, जहाँ उनीहरूले प्रतिनिधित्व गर्न सकून् । दलित अझै आउन सक्ने स्थिति बनिसकेको छैन, त्यसकारण आरक्षित ठाउँ चाहियो । साँचै पछाडि परेको तप्कालाई समावेशी गरेर ल्याउनुपर्छ । हामीले असमानता र विभेदको अन्त्य गर्नुपर्छ र सामाजिक न्यायसहितको समतामूलक समाज स्थापना गर्नुपर्छ । यो हाम्रो तेस्रो बुँदा हो ।
चौथो बुँदा १२५ जातजाति १२३ भापाभाषी र मिश्रित बसोवास भएको यस देशमा राष्ट्रिय एकता हामीले कायम राख्नुपर्छ । बुझ्नुपर्छ, हामी कस्तो अवस्थामा छौं र हाम्रो देशको भूगोल कस्तो छ ? अरु ठूलाठूला देशहरू उपनिवेश हुँदा पनि हाम्रा पुर्खाले हाम्रो देशको स्वतन्त्रता कायम राखे । लडेर देश बनाए र लडेरै देश जोगाए । यति बेला हाम्रो पीँढीमा आएर हाम्रो एकता विथोलिने खालका कुरा गर्छौं भने त्यो अनुचित हो । हामी राष्ट्रिय एकताको पक्षमा छौं । देशलाई भोलि गएर विखण्डनतर्फ लाने खालका प्रयासहरूलाई स्वीकार्न सकिँदैन । पाँचौँ कुरा, नेपाली जनताको सबभन्दा ठूलो समस्या पछौटेपन र गरिबी हो । देशलाई आधुनिकतातर्फ लानुपर्छ र गरिब जनतालाई समृद्ध बनाउने ठोस कदम, ठोस व्यवहार, ठोस प्रयास अगाडि बढाउनु पर्छ । जनता र मुलुकको संमृद्धि हाम्रो चाहना हो । हरेक नेपालीले के खाऊँ, के लाऊँको स्थितिमा होइन, खान–लाउन पाउनुपर्छ, बस्ने घर पाउनुपर्छ र छोराछोरी पढाउन सकिएन भन्ने होइन, पढाउन सकिने अवस्था सिर्जना गर्नुपर्छ । विमारी हुँदा उपचार गर्ने अवस्था निर्माण गर्नुपर्छ । जीवन निर्वाहका लागि आवश्यक कुरा यी नै हुन् । अहिले नेपाली जनताको ठूलो हिस्साले भोग्नुपरेको समस्या यिनै हुन्, जसले गर्दा ४० लाख युवा बाहिर छन । यही कारण हो । यसकारण हामीले हाम्रा उद्योगका क्षेत्र, व्यापारका क्षेत्र, सेवाका क्षेत्र, पर्यटनका क्षेत्र, ऊर्जाको क्षेत्र, हाम्रा अरु संरचना निर्माणका क्षेत्र अनेकलाई काममा लगाएर रोजगारीका थप अवसर सिर्जना गर्नुपर्छ । कृषिलाई आधुनिकीकरण र व्यावसायिकीकरण गर्नुपर्दछ । के खाऊँ के लाऊँको अवस्थाबाट मुक्ति, गरिबीबाट मुक्ति नेपाली जनताका सपना हुन् । चराले पनि रूखको हाँगामा एउटा सानो गुँड लगाउन पाएको छ, तर मान्छे भएर पनि नेपाली जनताले एउटा सानो गुँड लगाउन पाएका छैनन । अनि यहाँ सरकार बन्छन्, सरकार फेरिन्छन्, क्रान्तिकारी कुरा गर्छन् । त्यस्को के अर्थ ? कति समय त्यही चलाइराख्ने ? त्यसकारण अबको कदम हो–गरिबी हटाऊ, रोजगारी सिर्जना गर, रोजगारी उपलब्ध गराऊ, विकासका काम अगाडि बढाऊ । यसकारण हामी जनताको समृद्धिका सपनालाई नष्ट पार्ने खालका कुनै कुरा हुन दिँदैनौं । यो सानो देशमा धेरै वटा प्रदेश, १० कि १४ कि १५ वटा ? हिजो कसले मानेको थियो ? त्यो बेग्लै कुरा थियो । हामीलाई एक थान संविधान देख्ने इच्छा थियो, त्यसैले हिजो धेरै वटा अनुचित कुरा भए पनि ल आओस् भन्ने थियो । अनि संविधान नै नआएपछि त ती कुराहरू गइगए नि !
नेपालमा धेरै बटा प्रदेश सम्भव नै हुँदैन । एउटा संविधानसभा, संसद त हामीले आफ्नै भवनमा चलाउन नसकेर भाडामा चलाएका छौं । एउटा राष्ट्रपति बस्ने ठाउँ नभएर शीतल निवासमा परराष्ट्र मन्त्रालय खाली गराएर बसाएको छ । राष्ट्रपतिका ठाउँमा प्रदेशमा गभर्नर हुन्छ, प्रधानमन्त्रीका ठाउँमा मुख्यमन्त्री हुन्छ । मन्त्रीहरू हुन्छन् । विधायिका हुन्छ । सिङ्गै सरकार चाहियो । अनि कहाँबाट पैसा ल्याएर हामी प्रहरीलाई पाल्छौं ? प्रदेश सरकारले पाल्नुपर्छ प्रहरी । कर्मचारी कहाँबाट पाल्छौं ? स्वास्थ्य कर्मचारी कहाँबाट पाल्छौं ? शिक्षा कर्मचारी कहाँबाट पाल्छौं ? कहाँबाट आउँछ पैसा ? अझ गजब छ । चुरे भावरले तल तराईको भूभाग ठ्याम्मै बिसाउन नपाउने, माथि कोदोबारीबाट चाहिँ शासन चलाऊ । यो खालका कुराहरू हुन्छन् । यदि धेरै वटा प्रदेश बनाउने हो भने आउँदो ५० वर्ष संरचना निर्माण गर्दै ठीक हुन्छ हामीलाई ।
त्यसकारण हामीले अन्तअन्त हेरेर होइन, नेपाल हेरेर थोरै प्रदेश भनेका छौं । अन्तका भूगोल र सम्भावना हेरेर हुँदैन । यहींका भूगोल र सम्भावना हेर्नुपर्छ । मैले अक्सर भन्ने गरेको छु, एन्डोरा भन्ने एउटा सानो देश छ, स्पेन र फ्रान्स बीचमा । यस्तो टुरिस्ट हब छ, घर थोरै, होटेल धेरै छ । त्यहाँको जनता भन्दा बढी टुरिस्ट हुन्छन् । त्यसो भए पछि त्यहाँको अर्थतन्त्र सबल छ । सानै देश भए पनि नेपालभन्दा धेरै चल्छ । किनभने अर्थतन्त्र ठूलो छ । भेटिकन सिटी चल्ला, तर नेपाल यति अविकसित ठाउँ छ, यति पछाडि परेको ठाउँ छ, तुइनमा समाउँदै मान्छे तरेका छन्, पुल छैन । बाटा कस्ता छन् फेरि नामै स्वर्ग जाने बाटो भनेर राखेका छन् । कथंकदाचित् पल्लो छेउ पुगियो भने आज गइएन, स्वर्ग नभए बीचैबाट स्वर्ग गइयो । त्यहाँबाट सवारी साधन चढेर गइयो स्वर्ग नै पुगिने हो कि ! नजाऊँ, हप्तादिन लाग्छ, जाउँ स्वर्ग पुगिने हो कि । अनि यस्ता देशमा अरुअरुका स्वार्थहरू यहाँ ल्याएर थोपरिदिएको छ । हामी नेपाली जनताका आकांक्षा हामीले लागू गर्नुछ । नेपाली जनताका आकांक्षालाई सम्बोधन गर्नुछ । गरिबीतिर जाने होइन, समृद्धितिर जाने बाटो खन्नुपर्छ । विभिन्न नाममा फेरि पछाडि फर्कने होइन, अगाडि बढ्नुपर्छ । संविधान जारी गरेपछि राजनीतिक रूपमा सुशासन र विकास चाहिन्छ । सुशासन र विकास हाम्रो नारा हुन्छ । तसर्थ संविधान बनाउन ढिलो गर्न हुँदैन । विकासका हाम्रा प्रयास त्यतिकै ढिलो हुन्छ । स्थिरता, स्यायित्व छैन भनेर कोही विकासका निम्ति तयार हुँदैन, आन्तरिक न वाह्य । त्यसका निम्ति स्थिरता, स्थायित्व चाहिन्छ ।
अहिले संविधान निर्माणको प्रश्नमा स्पष्टतः दुई वटा धार छ । नेपालको  एकता, नेपालको भविष्य, नेपालको अखण्डता र नेपाली जनतालाई समृद्धितर्फ लाने प्रयास एउटा छ । त्यसो हुन नदिएर क्षतविक्षत बनाउने अर्को कुरा छ । कुनै अलमलमा पर्नु हुन्न । अव सवै नेपालको पक्षमा, राष्ट्रको पक्षमा एकताको पक्षमा लाग्नुपर्छ । विभिन्न हामीले देखिराखेका छौं, अलग देश बनाउने, अलग झण्डा, अलग राष्ट्रिय गान, अलग राष्ट्र भनेर घोषणा गर्ने । अनि मैले पहिले पहिले घरमा झण्डा राख्दिनथेँ, अहिले धुरीमा ठूलै झण्डा राखेको छु, झण्डा च्यात्ने जलाउने उपद्र्याहहरू देखेपछि । यो त हामीले त माया गर्नुपर्ने चीज रहेछ भनेर । जति देशलाई अहित गर्न खोज्छन्, त्यति देशको हितको पक्षमा हामी दृढताका साथ उभिनुपर्छ । देशै भत्काउन खोज्ने, देशै ध्वस्त पार्न खोज्ने, अरुका छौंडाका रूपमा यहाँ फट्याकफट्याक गर्ने, अनि तिनका विरुद्ध नौनी लगाएर बोलिदिनु पर्ने ? जस्ताको तस्तै भनि दिनुपर्छ, यो बेठीक बाटो हामी जाँदैनौं भनेर ।
(एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीसँग राजधानी दैनिकका लागि गरिएको कुराकानीमा आधारित )

सहमतिको नाममा राष्ट्रघात असंभव : ओली

राजधानी समाचारदाता
काठमाडौं, ८ पुस
एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले एकीकृत नेकपा माओवादीले संबिधान जारी गर्न अवरोध गरिरहे पनि तोकिएको ८ माघमै नयाँ संबिधान आउने उदघोष गरेका छन । मुलुक संबिधानबिहीन अवस्थामा रहन नसक्ने भन्दै ओलीले संबिधानसभाले तय गरेको कार्यतालिका अनुसार नै आगामी ८ माघमा नयाँ संबिधान आउने ठोकुवा गरेका हुन ।
‘ढुक्क हुनुहोस, तोकिएको ८ माघमै संबिधान आउँछ, त्यसैका लागि एमाले प्रतिवद्ध छ, संबिधान ल्याउन लागेका हाम्रा अन्य सहयात्री दलहरू पनि त्यसै दिशामा केन्द्रित छन,’ प्रेस चौतारी नेपालले मंगलवार आयोजना गरेको अन्तर सम्वादमा एमाले अध्यक्ष ओलीले भने । उनले एकीकृत नेकपा माओवादी जसरी पनि संबिधान आउन नदिने षडयन्त्रमा लागे पनि अव कामयावी नहुने जिकिर गरे । ‘सहमतिका साथ ८ माघमा संबिधान बनाऔं भन्दा बुरुक्क उफ्रेर फेरि संबिधान बनाउने कुरा गर्ने भन्दै भाग्ने एमाओवादीको शैली रहे पनि ८ माघमै संबिधान आउँछ, उनीहरू सुध्रिएर मुलुकको हित अनुकुलको सहमतिमा आउछन,’ ओलीले भने ।
ओलीले सहमतिको आधार राष्ट्रघात भने हुनै नसक्ने बटमलाइन समेत सुनाए । राष्ट्रको अहित हुने गरी कुनै पनि सम्झौता हुन नसक्ने भन्दै ओलीले सहमतिका नाममा राष्ट्रघाती काम आफूहरूले नगर्ने प्रष्ट पारे । ‘देश, जनता, लोकतन्त्र, राष्ट्रिय एकता, विकास र लोकतान्त्रिक सपना बिरुद्ध कुनै पनि सहमति हुँदैन, सहमतिका लागि उचित कुरा ल्याउनु पर्छ,’ ओलीले भने । ओलीले ८ माघमै संविधान जारी हुने स्पष्ट पार्दै आफुहरुले सहमतिको अधिकतम प्रयाश गर्ने जानकारी पनि दिए । ‘सहमति भएन भने अन्तरिम संविधानले ब्यबस्था गरे बमोजिम प्रक्रियामा गएर भएपनि संविधान जारी हुन्छ,’ ओलीले भने ।
सहमति र प्रक्रिया दुवैमा नआए एमाओवादी लगायतका दलहरुको गम्भीर भुल हुने चेतावनी पनि उनले दिए । ‘समय र ज्वालामुखीले कसैलाई पनि पर्खदैन, संबिधान निर्माणको सवालमा पनि यस्तै हो, जो आउँदैनन, उनीहरु छुटछन,’ ओलीले भने । उनले एमालेले सहमतिको प्रयाश गरिरहेको भएपनि एमाओवादीले आन्दोलनकारी मोर्चा बनाएर संविधान जारी गर्ने प्रक्रिया अवरुद्ध गर्न खोजेको आरोप लगाए । आफु मुलुकको असली पहरेदार भएकोले सदैव मुलुकको हितमा काम गर्ने भन्दै ओलीले आफूलाई राष्ट्रघात गर्न कसैले पनि बाध्य पार्न नसक्ने चेतावनी दिए । आफु मुलुकको पहरेदार भएकै कारण सहमति गरेर जाउँ, मिलेर जाउँ भन्ने कुरा पटक पटक गरेको भन्दै उनले भने ‘ल मिलेर जाऊँ भनेको त बाहिर गएर भनेछन ‘केपी ओली राजा महाराजा हो र ?’
राजा महाराजाहरूबिरुद्ध बिगतमा लड्दै आएको भन्दै ओलीले आफुले राजा महाराजा हुने सपना नदेखेको प्रष्ट पारे । ‘राजा महाराजाबिरुद्ध लडियो, राजा महाराजा बन्न खोज्नेहरूको सपना पनि कहिल्यै पूरा हुन दिंदैनौ,’ ओलीले भने । बालुवाटार बैठकमा सहमतिका साथ ८ माघमै संबिधान जारी गरौं भन्दा एमाओवादी त्यो हुन सक्दैन, फेरि संबिधान जारी गर्ने कुरा कहाँबाट आयो भन्दै हिडेको जिकिर पनि ओलीले गरे । ‘पाउरोटी पनि खस्रो हुन्छ भनेर बटर लगाइ लगाई मैले कुरा राखें, तर सहमतिका साथ ८ माघमा संबिधान जारी गर्नूपर्छ भन्न साथ यो कसरी हुन्छ, फेरि उही ८ माघमै संबिधान जारी गरौं भन्ने ? भन्दै उफ्रिएर हिडे,’ ओलीले भने, बाहिर गएर त नाटक नै देखाएछन, यस्तो नाटक मन्डली त अहिलेसम्म देखेकै थिईंन ।’
भौगोलिक अखण्डता र जातीय बिद्वेश फैलाउने खालका कुनै पनि विषयमा सहमति नहुने पनि प्रष्ट अडान थियो । ‘संविधान नबन्दै त केही केहीले बिखण्डनकै कुरा गरेका छन् भने संविधानमै त्यो कुरा लेखिदिएपछि के होला ?’ उनले प्रश्न गरे । जातको आधारमा राज्य निर्माण नहुने स्पष्ट पार्दै ओलीले जातकै आधारमा राज्य बनाउन खोज्दा रुवाण्डा ध्वस्त भएको उदहारण दिए । केही ब्यक्तिहरूले तराइमा पहाड छुवाउनै नहुने कुरा गरिरहेको भन्दै ओलीले आम तराइवासी नागरिकको चाहना त्यसो नभएको स्पष्ट पारे ।
राजनितीमा सहमतिको प्रयाश पहिलो भएपनि सहमति सम्भव नभएमा प्रकृयावाटै सबै कुरा हुने भन्दै संविधान जारी गर्दा पनि कसैलाइ कुर्न नसकिने ओलीको भनाई थियो । ‘संविधान निर्माणमा कोही छुट्यो भने कुर्न सकिदैन,’ ओलीले भने । ओलीले मुलुकलाई फेरि हिंसातर्फको यात्रामा लाने गरी कुनै सहमति नहुने अडान पनि राखे ।